پنج شنبه, 30 شهریور 1396

گروه علوم آزمایشگاهی

آشنایی بارشته علوم آزمایشگاهی

نگاهی کوتاه...

علوم آزمایشگاهی در گذشته به نام تکنولوژی پزشکی خوانده می‌شد و بعدها به نام علوم آزمایشگاهی تغییر نام داد. رشته کارشناسی علوم آزمایشگاهی زیر شاخه‌ای از گروه پزشکی است که به دانش آموختگان در این دوره مباحث علوم پایه پزشکی، مباحث عملی و تئوری علوم آزمایشگاهی پزشکی و برخی از دروس علوم پایه آموزش داده می‌شود. آنچه که باعث اهمیت ویژه این رشته در علوم پزشکی شده است نقش مهم آن در تشخیص، درمان پیشگیری و پیگیری بیماریهای مختلف است. به همین دلیل این رشته از رشته‌های شاخص دانشگاه‌های علوم پزشکی می‌باشد. از این گذشته سهم بسزای گرایش‌های مختلف علوم آزمایشگاهی در پیشرفت‌های چشمگیر و روز افزون فن آوری‌های بیوتکنولوژی، ژنتیک و تست‌های تشخیصی جدید بر اهمیت این رشته می‌افزاید.

فارغ‌التحصیل این رشته با نمونه‌برداری از نمونه‌های بیولوژیک مانند خون، ادرار و مدفوع و ... و آماده‌سازی نمونه‌ها و آزمایش‌های مختلف بیوشیمی، هماتولوژی، میکروبیولوژی و ... سر و کار دارد و همچنین می‌تواند آزمایش‌های تخصصی هورمون‌شناسی، ایمونولوژی و سایر تست‌های تخصصی را انجام دهد و مسؤول بخش‌های مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی مانند بخش نمونه‌برداری، بیوشیمی، هورمون‌شناسی، ایمونولوژی و... و یا سایر بخش‌های آزمایشگاه‌های غیر پزشکی مانند برخی بخش‌های آزمایشگاه‌های صنایع غذایی، دارویی و یا صنعتی و کارخانه‌ای شود.

تاریخچه

تا سال ۱۹۷۶ رشته علوم آزمایشگاهی با نام Medical Technology خوانده می‌شد و پس از آن به Medical Laboratory Sciences تغییر نام داد و امروزه نیز در اکثر دانشگاههای دنیا با همین نام و یا Clinical Laboratory Sciences خوانده می‌شود. تا قبل از انقلاب فرهنگی در ایران دوره‌های چهار ساله کارشناسی پیوسته دایر بود که بعد از آن به شکل کاردانی و دکترای حرفه‌ای تغییر یافت و از سال ۱۳۷۲ تا سال ۱۳۸۶ مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته این رشته در دانشگاهها ارائه می‌گردید. از سال ۱۳۸۷ به بعد نیز این رشته در مقطع کارشناسی دانشجو می‌پذیرد.

توانایی‌های لازم

رشته علوم‌آزمایشگاهی یک رشته عملی است و جوانانی که علاقه‌مند به کار عملی هستند و نسبت به نمونه‌های گوناگون بدن حساس نیستند، در این رشته موفق می‌شوند. همچنین لازم است که دانشجو به دروس شیمی و زیست‌شناسی علاقه‌مند باشد. گفتنی است که رشته علوم‌آزمایشگاهی در کشور ما تا مقطع دکترای تخصصی (PHD) در گرایش‌های مختلف علوم آزمایشگاهی به صورت ناپیوسته دانشجو می‌پذیرد.

درس‌های این رشته در طول تحصیل

دروس پایه‌: فیزیک عمومی، فیزیک کاربردی، شیمی عمومی، بیوشیمی عمومی، فیزیولوژی، زیست‌شناسی، آناتومی‌، زبان عمومی . دروس تخصصی‌: مقدمات علوم آزمایشگاهی، شیمی و میکروبیولوژی مواد غذایی، زبان تخصصی، انگل‌شناسی پزشکی، حشره‌شناسی پزشکی، قارچ‌شناسی پزشکی، ویروس‌شناسی پزشکی، ایمنی و سرم‌شناسی، باکتری‌شناسی پزشکی، خون‌شناسی، بانک خون، هورمون شناسی، بیوشیمی بالینی و پزشکی، بافت‌شناسی، آسیب‌شناسی پزشکی، زیست‌شناسی مولکولی، ژنتیک و کارآموزی‌ (والبته یکسری دروس دیگر).

طرح نیروی انسانی

طبق مصوبات وزارت بهداشت - درمان و آموزش پزشکی، فارغ‌التحصیلان علوم آزمایشگاهی (کلیه مقاطع) نیز مانند برخی از رشته‌های علوم پزشکی موظفند نصف طول مدت تحصیل، طرح نیروی انسانی را طی نمایند، قابل ذکر است که گذراندن طرح در یکی از مقاطع، فرد را از گذراندن طرح در مقاطع بالاتر این رشته معاف می‌گرداند. این طرح در یکی از مراکز تحت پوشش دانشگاه‌های علوم پزشکی مانند آزمایشگاههای مرکزی، بیمارستانها و در برخی موارد دانشگاه‌ها که اعلام نیاز کرده است انجام می‌پذیرد.

زمینه‌های اشتغال

فارغ‌التحصیلان این رشته می‌توانند در زمینه درمانی - بهداشتی - آموزشی - پژوهشی و تشخیصی در مراکز زیر اشتغال یابند: مراکز آموزشی - درمانی و بهداشتی وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی، بیمارستانها و آزمایشگاه‌های تشخیص طبی خصوصی، بیمارستان‌های وابسته به سازمان تامین اجتماعی و بیمه خدمات درمانی، پزشکی قانونی، مراکز سازمان انتقال خون، مراکز پژوهشی - تحقیقاتی دولتی و خصوصی، آزمایشگاه‌های صنایع دارویی و غذایی و. . .

موقعیت شغلی در ایران

رشته علوم‌آزمایشگاهی از جمله رشته‌هایی است که بازار کار نسبتاً خوبی دارد (البته در شهرهای مختلف و اینکه متقاضی استخدام در چه نوع آزمایشگاهی باشید متفاوت است). زیرا امروزه جامعه ما به امر بهداشت و سلامتی پی برده است و بی شک بدون استفاده از آزمایشگاه‌های تشخیص طبی حفظ سلامت جامعه و جلوگیری از شیوع بیماری‌های عفونی و آلرژی‌ها یا مبارزه با بیماری‌های ژنتیکی امکان‌پذیر نیست‌.

مقطع کارشناسی ارشد

فارغ‌التحصیلان مقطع کارشناسی علوم آزمایشگاهی می‌توانند از طریق آزمون کارشناسی به کارشناسی ارشد در گرایش‌های زیر ادامه تحصیل دهند: بیوشیمی بالینی، خونشناسی، انگل شناسی، میکروب شناسی، قارچ شناسی، ویروس شناسی، ژنتیک انسانی، ایمونولوژی، بیوتکنولوژی، فیزیولوژی، سم‌شناسی و سایر رشته‌هایی که طبق مصوبات مجوز ادامه تحصیل در آن را دارد.

مقطع PHD

فارغ‌التحصیلان کارشناسی ارشد با شرکت در آزمون کارشناسی ارشد به PHD می توانند در گرایش‌های مذکور شرکت نمایند.

شرایط کلی تاسیس ازمایشگاه برای اشخاص حقیقی و حقوقی

آزمایشگاه تشخیص پزشکی موسسه پزشکی است که طبق ضوابط قانونی ایجاد می گردد و در آن نمونه های مختلف حاصل از بدن انسان برای تشخیص و مراقبت از بیماری ها و تاثیر درمان مورد آزمایش قرار می گیرد هر آزمایشگاه تشخیص پزشکی نسبت به نوع تخصص و یا صلاحیت علمی مسئول یا مسئولین فنی و بر اساس مجوزهای صادره از وزارت دارای یک یا چند بخش از بخش های زیر می تواند باشد:

الف) بیوشیمی

ب) خون شناسی

ج)بانک خون وایمونوهماتولوژی

د) میکروب شناسی(باکتری شناسی، انگل شناسی، ویروس شناسی، قارچ شناسی)

هـ) ایمنی شناسی و سرم شناسی

و) آسیب شناسی تشریحی (سیتوپاتولوژی و پاتولوژی)

ز) ژنتیک پزشکی       ح)سیتوژنتیک پزشکی                 

شرایط تاسیس و بهره برداری: اجازه تاسیس آزمایشگاه به اشخاص حقیقی و یا حقوقی پس از تصویب کمیسیون قانونی و اخذ مجوزهای قانونی و با شرایط ذیل داده می شود : اشخاص حقیقی متقاضی تاسیس آزمایشگاه باید دارای یکی از مدارک ذیل باشند :

۱- دکتری تخصصی آسیب شناسی بالینی یا تشریحی ( یا هردو )

۲- دکتری تخصصی علوم آزمایشگاهی

۳- دکترای حرفه ای علوم آزمایشگاهی

- دکتری تخصصی یا دارندگان مدرک ( PHD) با گرایش بالینی در یک یا چند مورد از موارد زیر

الف) بیوشیمی

ب) خون شناسی

ج)بانک خون وایمونوهماتولوژی

د) میکروب شناسی(باکتری شناسی، انگل شناسی، ویروس شناسی، قارچ شناسی)

هـ) ایمنی شناسی و سرم شناسی

اشخاص حقوقی صرفاً می توانند در قالب شرکتهای تعاونی خدمات بهداشتی و درمانی متقاضی باشند و باید حداقل نصف بعلاوه یک نفر از موسسین دارای مدارک علوم آزمایشگاهی باشند و بهر حال معرفی مسئول فنی واجد شرایط الزامی است.

نهادها و موسسات دولتی و یا وابسته به دولت که از بودجه عمومی استفاده می نمایند به شرطی می توانند تقاضای تاسیس آزمایشگاه نمایند ،که دارای مجوز لازم جهت درخواست تاسیس آزمایشگاه باشند.

بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی کشور

از ۳۰ فروردین ۱۳۸۲ که اولین بزرگداشت حکیم فرزانه و دانشمند برجسته ایرانی، سید اسماعیل جرجانی، بنیانگذار علم آزمایشگاه برگزار گردید، این روز به عنوان روز بزرگداشت علوم آزمایشگاهیان تشخیص طبی تعیین شد و هر سال انجمن‌ها و تشکل‌های علوم آزمایشگاهی این روز را گرامی می‌دارند.

این رشته از آن جهت که بسیار حساس و تعیین کننده در سلامت جامعه و بسیار کمک کننده در تشخیص پزشکان می‌باشد، نقشی بسیار کلیدی و مهم در عرصه پزشکی ایفا می‌کند. و دانشجویان این رشته بایستی به این باور برسند که کاری بسیار حساس و دقیق را انتخاب نموده‌اند و بایستی خود را به صورت یک قطب و قدرت علمی در بیاورند و تا جایی که می‌توانند بر اطلاعات علمی خود بیفزایند.

گفتنی است که رشته علوم‌آزمایشگاهی در کشور ما تا مقطع کارشناسی به صورت ناپیوسته دانشجو پذیرش می‌شد (اما از سال ۱۳۸۷ اولین دوره کارشناسی پیوسته پذیرش شد و تا کنون ادامه دارد) و پس از آن فرد می‌تواند در دیگر گرایش‌های این رشته اعم از بیوشیمی و هماتولوژی و غیره ادامه تحصیل دهد.

همچنین در ایران روز ۳۰ فروردین به عنوان روز علوم آزمایشگاهی (روز بزرگداشت حکیم جرجانی) نامیده شده است . هرچند این روز چندان برای مسئولان به چشم نمی‌آید! همچنین باید این را بدانیم این رشته بیشتر ساخته و پرداخته ایران می‌باشد

.تعداد واحدهای درسی:

 دروس عمومی: 22 واحد ، دروس پایه: 31 واحد ،دروس اختصاصی: 61 واحد، کارآموزی در عرصه:  16 واحد،جمع واحد: 130 واحد

حاضرين در سايت

ما 4 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم